Izba Pamięci Bohaterów Lasów Parczewski

 

29. maja 2012 r. odbyło się uroczyste otwarcie Izby Pamięci Bohaterów Lasów Parczewskich. Izba powstała w miejscowości Białka w budynku byłej szkoły.

Z inicjatywy Gminnej Biblioteki Publicznej w Dębowej Kłodzie przy wsparciu finansowym z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich ze środków PROW na lata 2007-2013 powstało pierwsze tego typu miejsce upamiętniające Bohaterów Lasów Parczewskich. W okresie okupacji hitlerowskiej to właśnie lasy Parczewskie stanowiły centrum działań wojennych. Ludzie, którzy zginęli walcząc w imię wolności narodu polskiego dla większości mieszkańców gminy Dębowa Kłoda oraz turystów odwiedzających miejscowość Białka pozostają anonimowi. Jak podkreśla Stanisław Jadczak autor monografii gminy Dębowa Kłoda głównym celem utworzenia izby była chęć pokazania ofiar i wydarzeń z czasów okupacji.

Pierwszym w okupowanej Polsce przykładem zbiorowej represji hitlerowców za pomoc udzieloną Żydom stali się mieszkańcy wsi Białka.

Ukrywającym się w Lasach Parczewskich Żydom, znacznej pomocy udzielali mieszkańcy pobliskich wsi: Makoszka, Ochoża, czy właśnie Białka, bez pomocy których blisko 2 tyś. Żydów nie miałoby szansy przeżyć. Za tą pomoc mieszkańcy wsi Białka zapłacili najwyższą cenę- cenę życia.

Po południu 6 grudnia 1942 roku żandarmeria niemiecka w Ostrowie Lubelskim zawiadomiła sołtysów okolicznych wsi by w ciągu godziny przygotowali około 30 wozów na których zasiadło 100 żandarmów.

Konwój ruszył w stronę Białki, po dotarciu do wsi część żandarmów zaczęła zaganiać mężczyzn, kobiety i dzieci na Plac przed szkołą. Następnie hitlerowcy dokonali selekcji  na placu szkolnym kobiety dzieci i starszych  zaprowadzono do budynku szkoły, natomiast mężczyźni zostali na zewnątrz.

Rozpoczęto przesłuchania celem wyjawienia kto ze wsi pomagał Żydom. Po przesłuchaniu kazano mężczyznom uformować się w piątki, rząd za rzędem. Następnie oddział żandarmów wyprowadził pierwszych 25 mężczyzn w stronę jeziora- rozstrzelano ich. Po rozstrzelaniu pierwszej grupy hitlerowcy kazali wystąpić następnym 25 mężczyznom. Kolumna nie wystąpiła. Wydano rozkaz otwarcia ognia do wszystkich zgromadzonych na placu. Seria strzałów trwała kila minut, ci którzy nie zginęli od pierwszych strzałów rozbiegli się w popłochu, padła kolejna seria strzałów. Przez 2 godziny hitlerowcy czy wszyscy zostali zabici.

4 mężczyzn miał wyjątkowe szczęście, przykryci przez trupy, zlani krwią przeżyli.

Wreszcie żandarmi zakończyli egzekucję. Wypuścili kobiety, dzieci i starców ze szkoły- te zobaczywszy swoich bliskich martwych podniosły lament.

Po odjeździe żandarmów kobiety pozbierały ciała. Po dwóch dniach furmanki z Białki i Libiszowa ruszyły w żałobnym kondukcie w stronę Parczewa. Był to jeden z najdłuższych konduktów żałobnych.

Na miejscu zbrodni mieszkańcy Białki usypali pamiątkowy kopiec. W 1959 roku wzniesiono przed szkołą pomnik z nazwiskami wszystkich pomordowanych.

W dwóch salach w szkole znajdują się plansze przedstawiające historię Białki, zdjęcia, dokumenty, a także buty i eksponaty historyczne.

Zachęcamy do zapoznania się z historią gminy Dębowa Kłoda i do odwiedzania Izby, a także prosimy o użyczenie pamiątek z okresu przed- i powojennego. Kontakt: 83-355-70-84 

Licznik odwiedziń: 210458